Politiek in het oude Egypte

Vrouwen in de Egyptische politiek

Vrouwelijke farao's waren een uitzondering. We kunnen hen na een geschiedenis van meer dan 3000 jaar op twee handen tellen. De beroemdste vrouwelijke farao's zijn Cleopatra en Hatsjepsoet. Zij regeerden als zelfstandige vorstinnen. 
In sommige andere gevallen was de echtgenote van de farao heel duidelijk aanwezig. Zij konden ook heel wat macht hebben, zeker als ze de moeder waren van een mannelijke troonopvolger. Het is echter niet altijd even duidelijk hoe veel macht deze vrouwen precies hadden. Nefertiti, de echtgenote van Achnaton, is hier een voorbeeld van. Zij werd tijdens haar leven sterk betrokken bij het bestuur van haar man. Er zijn zelfs aanwijzingen dat zij na de dood van haar man ook zelfstandig geregeerd zou hebben.

We zetten even een aantal bekende Egyptische vrouwelijke heersers op een rijtje.

Hatsjepsoet

Hatsjepsoet (ca. 1479 v.Chr. - 1458 v.Chr.) is de eerste vrouw van Thoetmoses II en een farao van het Oude Egypte. Bijzonder aan haar is dat ze naar schatting 22 jaar over Egypte geregeerd heeft. Dat is langer dan iedere andere vrouwelijke farao uit het Oude Egypte. 

Familiebanden

De ouders van Hatsjepsoet waren farao Thoetmosis I en koningin Ahmose. Thoetmosis I had ook een zoon met een andere vrouw: koningin Moetnofret. Deze zoon heette Thoetmosis II en zou de erfopvolger van zijn vader worden. Hatsjepsoet huwde dus met haar halfbroer en kreeg met hem een dochter: Neferoere. Deze dochter huwde met Thoetmoses III. 

Hoe raakte zij op de troon?

Aanvankelijk had zij al veel invloed op haar man Thoetsmosis II. Toen deze stierf, werd zij regent (een tijdelijke bestuurder die in iemand anders naam regeert) omdat Thoetmosis III nog te jong was. Ze werd hiervoor geschikt bevonden, omdat zij een tante van hem was. Toen Thoetmosis III ouder werd, bleef zij regeren. 

Niet eenvoudig...

In de periode dat zij alleen aan de macht was ging zij mannelijk gedrag vertonen. Ze wordt op verschillende plaatsen afgebeeld met een mannelijk bovenlichaam of met mannenkleding. In sommige teksten wordt ze ook afwisselend met "hij" of "zij" aangeduid.
Dat kwam omdat het idee dat een vrouw koning werd in die tijd zeer ongebruikelijk was. Haar opvolger Thoetmosis III liet al haar inscripties verwijderen alsof ze nooit had bestaan. Ze wordt ook in heel wat koningslijsten niet genoemd.

Bouwwerken

Onder de regering van Hatsjepsoet zijn heel wat belangrijke bouwwerken gemaakt. Tijdens haar heerschappij zijn er zo veel beelden gemaakt dat heel wat musea er wel een hebben.
De bekendste bouwwerken waren de onvoltooide obelisk in Aswan, de obelisk en de tempel van Karnak en de tempel van Hatsjepsoet. 

De terrassentempel in Deir el-Bahari (Nieuwe rijk)

Deze tempel is een lust voor het oog. Hij is aangelegd in drie opeenvolgende terrassen. De zon heeft overal toegang. Meer dan ergens ter wereld is de zon in Egypte een levende kracht. Hatsjepsoet en haar architect Senmoet hebben dit begrepen toen ze dit unieke monument schiepen. Maar de prachtige tuinen, de vijvers en de sfinxenlanen hebben de tand des tijds niet overleefd.

Nefertiti 

Nefertiti (ca. 1350 v.Chr.) heerste aan de zijde van farao Echnaton.  

Familiebanden

Haar afkomst is niet met zekerheid vastgesteld. Ze is gehuwd met Echnaton en kreeg meerdere dochters met hem. Tegenwoordig gaan we er van uit dat de opvolger en zoon van Echnaton, Toetanchamon, geen zoon was van Nefertiti. Het is waarschijnlijk dat dit een zoon is van Echnaton en zijn zus. 

Hoe raakte zij op de troon?

Het is niet zeker dat zij werkelijk een alleenheerser over Egypte was. Wel weten we zeker dat zij reeds veel politieke macht had aan de zijde van haar man Echnaton. Bovendien zijn er aanwijzingen dat zij tussen de regering van haar man en die van Toetanchamon een tijdje zelfstandig farao was.

Buste

Nefertiti is vooral bekend om een prachtig intact kunstwerk dat er van haar is teruggevonden. 

Cleopatra VII Philopator 

Cleopatra (ca. 50 v.Chr.) is verreweg de bekendste van vele gelijknamige Egyptische vorstinnen en wordt vaak kortweg Cleopatra genoemd. 

Dankzij haar familiebanden raakte zij op de troon

Ze was mede-heerseres naast haar vader, broers en later ook haar zoon. Cleopatra overleefde een staatsgreep en ging vervolgens een relatie aan met Julius Caesar met wie ze ook een kind kreeg. Caesar verstevigde haar greep op de troon.
Na de moord op Caesar huwde ze Marcus Antonius, met wie ze drie kinderen kreeg.
Haar huwelijken met haar twee broers leverden geen kinderen op.

Kunst

Cleopatra is alom tegenwoordig in de hedendaagse kunst en media. Er zijn doorheen de geschiedenis heel wat boeken, films, series en schilderijen van haar gemaakt.